Mission - Vision - Values
Integratie van beeldvormende technieken en dosimetrie
MAASTRO stelt vizier scherp op tumoren
Het Maastrichtse behandelinstituut MAASTRO van het onderzoeksinstituut GROW (MUMC) behoort tot de koplopers op het gebied van adaptieve radiotherapie. Door verschillende beeldvormende technieken én baanbrekende dosimetrische procedures te integreren, krijgt MAASTRO tumoren scherper dan ooit in het vizier.
Het team van MAASTRO dat garant staat voor een gepersonaliseerde behandeling.
MAASTRO heeft zich ontwikkeld tot een pionier op het gebied van Adaptive Radiotherapy van wereldformaat. Gepersonaliseerde behandeling is daarbij het speerpunt. Professor Philippe Lambin, medisch directeur van MAASTRO: “Op maat gesneden behandelstrategieën steunen op drie pijlers: moleculaire informatie, biologische data én beeldvorming. We moeten methoden ontwikkelen waarbij al deze informatie volledig benut wordt, met het oog op een optimale behandeling. Het is veel te omslachtig voor een arts om alle beschikbare data te integreren en een goede afweging te maken.
Dat proces moet je automatiseren.”
REMIND
Een dergelijk, beslissingsondersteunend systeem ontwikkelt MAASTRO bijvoorbeeld voor de gepersonaliseerde behandeling van longkankerpatiënten en rectumkankerpatiënten. Basis ervan is een Siemens applicatie – REMIND – die meer dan honderd medische parameters analyseert en combineert. “Dankzij REMIND kunnen we de tweejarige overlevingskans van longkankerpatiënten met een nauwkeurigheid van 85 procent voorspellen. Bovendien verzamelen we gedurende en na afloop van de therapie aanvullende data, waarmee de voorspellingen steeds exacter worden.”
Hogere dosis
Een gecombineerde PET-CT-simulator stelde MAASTRO enkele jaren geleden in staat om meer informatie over soort, vorm en positie van tumoren te verzamelen. “Door bestraling te concentreren op PET-positieve gebieden konden we nauwkeuriger bestralen en de dosis verhogen. Verder zijn we afgestapt van het idee dat je vooraf een vaste dosis moet formuleren, we kijken nu naar maximaal toelaatbare toxiciteit. Welke dosis kunnen we deze patiënt maximaal geven zonder dat er onaanvaardbare complicaties optreden?”
Dosis aanpassen
In de benadering is het belangrijker dan ooit dat bestraling zoveel mogelijk op de tumor zelf terechtkomt. En dat de dosis die nodig wordt geacht ook exact overeenkomt met de daadwerkelijke dosis. Beide randvoorwaarden kunnen beter dan ooit worden bewaakt dankzij het ARTISTE-systeem van Siemens, dat verschillende beeldvormende technieken integreert: een röntgenbuis (Kv-straling), maar daarnaast kan ook de Mv-bestralingsbundel voor beeldvorming worden aangewend. Klinisch fysicus Bas Nijsten: “In combinatie met software kun je daarmee vlak voor de behandeling nog een driedimensionaal beeld genereren. Op basis daarvan kun je het bestralingsgebied of zelfs de geplande behandelduur en de toe te dienen dosis straling aanpassen aan de precieze vorm en locatie van de tumor op het moment van bestraling.”
Controlebundel
De volledige integratie van verschillende beeldvormende technieken beschouwt Lambin als een belangrijke doorbraak van het ARTISTE-systeem. De andere is de mogelijkheid om de feitelijk toegediende stralingsdosis te meten. “Vroeger verliepen behandelingen op basis van de dosis die in het behandelplan waren voorgeschreven, waarbij je ervan uit ging dat die overeenkwamen met de daadwerkelijk ontvangen dosis. Maar in de praktijk is dat nooit zo.”
Dosismetingen
Het ARTISTE-systeem registreert niet alleen de straling die de patiënt verlaat, maar ook de bundel vóórdat deze de patiënt binnengaat. Nijsten: “Daardoor weet je zeker dat de versneller naar behoren werkt. Nu heb je bij elke behandeling opnieuw weer een controle ingebouwd, zonder dat het de patiënt extra tijd kost. Verder kan de patiënt tijdens de behandeling iets anders gaan liggen, of bewegen de longen nét wat anders dan voorzien. Het verrichten van entrance- en exitmetingen maakt tweedimensionale metingen mogelijk, waarbij voor een heel vlak wordt berekend welke straling waar terechtgekomen is. Deze meting kan bovendien worden gereconstrueerd tot een 3D-dosisverdeling in de patiënt.”
Fouten filteren
MAASTRO is het enige behandelinstituut ter wereld waar op grote schaal in dosimetrieprocedures wordt geïnvesteerd. Nijsten: “We kunnen preciezer dan ooit documenteren hoe een patiënt behandeld is en welke dosis hij of zij exact gehad heeft.” MAASTRO en Siemens Healthcare onderzoeken momenteel hoe deze 2D- en 3D-dosimetrietoepassingen beschikbaar kunnen worden gesteld voor grootschalige inzet in de dagelijkse klinische praktijk van ziekenhuizen.
Consequenties
De combinatie van twee, volledig geïntegreerde beeldvormende technieken én dosimetrie kan grote consequenties hebben voor de behandelduur van patiënten, denkt Lambin. “Wij willen longkankerpatiënten met tumoren kleiner dan 5 cm en patiënten met long- en levermetastasen met een heel hoge dosis gaan bestralen, met een heel beperkt aantal fracties, de zogenoemde ‘extracraniële stereotactische bestraling’. Dat betekent dat een patiënt in plaats van dertig, vijfendertig keer, soms meerdere keren per dag, nog maar drie tot acht keer langs hoeft te komen voor een bestraling. Dat is alleen verantwoord als je precies weet waar de bestraling terechtkomt. Met de ARTISTE kan dat.”
Investeren in kwaliteit
De investering in het ARTISTE-systeem is ook een logistieke verbetering, stelt Directeur bedrijfsvoering Maria Jacobs. “Bij sommige tumoren is een week uitstel bepalend voor het uiteindelijke resultaat van een behandeling. Het mooie van logistieke optimalisatie is dat het vaak hand in hand gaat met een hogere kwaliteit. “We zijn met enkele internationale partners bezig de lean&mean filosofie van Toyota naar een zorgcontext te vertalen.” Uiteraard mag bij dit alles de patiëntveiligheid nooit in het geding zijn. “We beschikken daarom over een gecertificeerd veiligheidsmanagementsysteem.”
Philippe Lambin, medisch
directeur MAASTRO: "Dankzij REMIND is tweejarige overlevingskans van longkankerpatiënten met 85% nauwkeurigheid te voorspellen."
In een snel veranderende zorgmarkt profileert MAASTRO zich met investeringen steeds nadrukkelijker als een partij die op kwaliteit wil concurreren. “Siemens deelt onze strategische visie en is bereid in samenwerking te investeren. Elk jaar evalueren we de gezamenlijke ontwikkelings¬activiteiten van het voorbije jaar en worden nieuwe activiteiten gepland, inclusief een duidelijke taakverdeling.” Die samenwerking leidt tot belangrijke innovaties zoals de REMIND-applicatie voor datamining en de toepassing voor dosimetrie. “En uiteindelijk tot een betere behandeling van patiënten.”
Bron: Medical 47
Publicatiedatum: december 2008
